ایران همواره گفتگو و مذاکره را مقدم بر تقابل نظامی میداند، اما بدعهدیهای پی درپی آمریکا، این دیپلماسی صبور را به آمادگی برای هر گونه اقدامی، از جمله رویارویی نظامی تمامعیار، بدل کرده است. اکنون تنگه هرمز بسته، جبهههای جدید گشوده، و روزهای پیش رو، فصل تازهای از معادلات راهبردی خواهد بود.
تحلیل راهبردی‑دیپلماتیک از تحولات تنگه هرمز و آمادگی ایران برای رویارویی تمامعیار
غیرعملیاتی شدن تنگه هرمز؛ پایان رویای بازگشایی نمادین
در کوران تحولات ۴۸ ساعت گذشته، تحرکات میدانی در تنگه هرمز به نقطه عطفی در مناسبات راهبردی جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده مبدل شده است. آنچه در بوته آزمون قرار گرفت، تلاش واشنگتن برای تنگتر کردن حلقه محاصره دریایی پیرامون شناورهای ایرانی بود که در عمل، به غیرعملیاتی شدن کامل این آبراه حیاتی انجامید.این وضعیت، افزون بر نقش بر آب کردن دستاوردهای پیشین دونالد ترامپ برای بازگشایی نمادین تنگه، معادلات داخلی ایران را نیز تحت تأثیر قرار داده و اکنون واقعیت میدان، حاکی از انحصار تردد برای شناورهای ایرانی است.
ژئواکونومی بحران؛ حداکثر اثرگذاری بر اقتصاد جهانی
از منظر ژئواکونومیک، اثر مسدودیت تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی به حداکثر ظرفیت خود نزدیک شده و هرگونه بهرهبرداری تاکتیکی آمریکا برای اخذ امتیاز در دورهای آتی مذاکرات، منتفی به نظر میرسد. تهران اعلام داشته که گام نخست در پاسخ به تشدید محاصره، بستن تنگه هرمز بوده و گامهای بعدی نیز در زمان مقتضی برداشته خواهد شد.
افق دیپلماتیک؛ پایان مهلت ۱۴ روزه در هالهای از ابهام
در افق دیپلماتیک، چهارشنبه ۲ اردیبهشت پایان مهلت ۱۴ روزه آتشبس است. پیامهایی از مسیر پاکستان به طرف آمریکایی منتقل شده و ایالات متحده اکنون از اصول و خطوط قرمز ایران در هر توافق احتمالی آگاه است؛ هرچند بازخورد روشنی از موضع نهایی واشنگتن دریافت نشده است ولی همچنان تماس های فشرده ای از سوی مقامات پاکستانی برای برگزاری دور دوم و رسیدن به تفاهم واقعی در حال انجام است
اما تاکنون هیچ نشانهای مبنی بر برگزاری نشست جدید مذاکره میان آمریکا و ایران در ساعات آینده وجود ندارد و با توجه به رفتارهای اخیر امریکا امید به یک توافق جامع کم رنگ است.
هشدار نظامی حداکثر؛ آمادهباش برای جنگی با گشوده شدن جبهههای جدید
در بُعد نظامی‑امنیتی، سطح هشدار به طرز چشمگیری صعود کرده و احتمال حمله آمریکا یا رژیم صهیونیستی پیش از پایان این مهلت، بسیار جدی ارزیابی میشود. جابهجایی نیرو، مانور در برخی کشورهای همسایه و خاموشیهای سیگنالی (که مهمترین نشانه جنگ قریبالوقوع تلقی میشود) همگی گویای تکرار الگوی پیشین دشمن در انجام عملیات در میانآهنگ آتشبسهای ظاهری میباشد. ایران برای احتمال آغاز مجدد جنگ آماده است / بابالمندب، آرامکو، ینبع و فجیره وارد حوزه درگیری میشوند. رصد تحرکات آمریکاییها در روزهای اخیر از چندین جابهجایی بیسابقه حکایت دارد که برخی از آنها از این قرار است:
۱. جابهجایی برخی ناوهای جنگی آمریکایی در آبهای جنوبی خلیج فارس و دریای عمان
۲. ایجاد پل هوایی کمسابقه برای انتقال تجهیزات و مهمات به پایگاههای منطقه
۳. مشارکت چندین هواپیمای سنگین C5 و C17 برای جابهجایی تسلیحات راهبردی
۴.تمرین تصرف جزیره در بحرین و تصرف سریع ساحل
۵.پرواز گسترده پهپادهای شناسایی آمریکایی بر فراز جزایر ایرانی خلیج فارس
۶. جابهجایی برخی سامانههای دفاعی آمریکا در منطقه
در مقابل، ایران آمادگی کامل برای ورود به جنگ داشته و هشدار میدهد که بازیگران منطقهای باید منتظر ضرباتی کوبندهتر از گذشته باشند. اهرمهای مؤثر در «جنگ ۴۰ روزه» مجدداً به کار گرفته خواهد شد، با این تفاوت که خطوط قرمز پیشین رعایت نخواهد شد.
افزون بر این، گشایش جبهههای جدید در بابالمندب، تأسیسات آرامکو، ینبع و فجیره در دستور کار قرار دارد که معادلات انرژی و امنیتی جهان را به کلی دگرگون خواهد کرد.
روزهای سرنوشتساز پیش رو؛ آمریکا در تنگنای انتخاب
روزهای پیش رو، حساسترین و تعیینکنندهترین بازه زمانی راهبردی است. ایالات متحده درک کرده که ایران با تفسیر پیروزی خود از جنگ گذشته، هرگز تسلیم نخواهد شد. از این رو، اگر واشنگتن خواهان پایانبندی برای جنگ است، ناگزیر از اعطای امتیاز است و در غیاب آن، محتمل است که اسرائیل بار دیگر آمریکا را به نقض تعهدات و حمله نظامی وادارد.
ندای وحدت ملی؛ اعتماد به مسئولان و پرهیز از تفرقه
در این برهه حساس و سرنوشتساز، ضرورت دارد که ملت شریف ایران، با بصیرتی عمیق و قلبی مطمئن، به مسئولین ارشد کشور و تیم مذاکرهکننده اعتماد کنند. یقین بدانید که اگر قرار به مذاکره یا توافقی شد آنان هرگز گامی خلاف منافع ملی و مصالح عالیه این مرزوبوم برنمیدارند و دلهایشان برای تعالی و سربلندی ایران زمین میتپد.
همگان باید از هرگونه سخن احساسی، بیمنطق، تفرقهافکنانه و مأیوسکننده که خمیرمایه آن ناامیدی و تضعیف وحدت ملی است، پرهیز جدی کنند. چراکه دشمن، لحظهشمارِ بهرهبرداری از چنین فضاهایی است و اشتباهات محاسباتی دشمن، اغلب با خوراکِ نزاعهای سیاسیِ داخلی که نمونه آن در اغتشاشات دی ماه گذشته نمود پیدا کرد تغذیه میشود.
همانگونه که تاریخ معاصر ما گواه است، اتکا به درون و قدرت داخلی و پرهیز از تفرقه و آدرسدهی غلط به دشمن، بازدارندگیِ حقیقی را ایجاد میکند و پیروزی نهایی از آنِ مردمی خواهد بود که متحدانه در کنار هم و پشتیبانِ تصمیماتِ حکیمانهِ نظام خود چه صلح و چه جنگ مقتدرانه ایستادهاند.
به قلم : محمد مهدی مومنی ها
