به گزارش پایگاه خبری شوراخبرلری، به نقل از ایرنا، پروین داداندیش روز دوشنبه در گفتوگویی درباره وضعیت زنان سرپرست خانوار و چالشهایی که با آن روبرو هستند، اظهار کرد: بهتر است به جای استفاده از اصطلاح «زنان سرپرست خانوار»، از تعبیر «خانوادههای زنسرپرست» استفاده کنیم؛ چراکه باید نگاه ما به این موضوع با محوریت خانواده باشد.
دبیر ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در وزارت کشور افزود: بر اساس آمارهای ثبتاحوال، ۶.۵ تا ۷ میلیون خانواده زنسرپرست در کشور وجود دارد. این آمار مربوط به زنانی است که همسرانشان فوت کرده یا ازکارافتاده شدهاند و بهصورت قانونی سرپرستی خانواده را بر عهده گرفتهاند.
رئیس مرکز امور زنان و خانواده وزارت کشور ادامه داد: متوسط تعداد فرزندان خانوادههای زن سرپرست نیز بین دو تا سه فرزند است. بنابراین، با توجه به شرایط اقتصادی موجود و افزایش تورم، پیشبینی میشود که بخشی از این خانوادهها بهسرعت به دهکهای پایینتر سقوط کنند و دهک درآمدی آنها کاهش یابد.
داداندیش ادامه داد: البته وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز آمار جداگانهای در این زمینه دارد که تعداد آن کمتر از آمار ثبتاحوال است؛ اما به هر صورت، بزرگی و گستردگی این جمعیت نشان میدهد که تعداد خانوادههای زنسرپرست در کشور رشد قابل توجهی داشته است.
رئیس مرکز زنان و خانواده وزارت کشور با اشاره به روند افزایش خانوادههای زنسرپرست در کشور گفت: حدود ۳۰ سال پیش، ۹ درصد خانوادههای ایرانی زنسرپرست بودند؛ اما امروز این رقم به بیش از ۱۲ درصد رسیده است.
داداندیش افزود: در حال حاضر حدود ۲۶ میلیون خانواده در کشور داریم که بیش از ۲۰ میلیون خانواده در شهرها و حدود ۶ میلیون خانواده در روستاها زندگی میکنند و بر اساس آمار امروز، بیش از ۱۲ درصد این خانوادهها زنسرپرست هستند.
حوادث و آسیبهای اجتماعی؛ از عوامل افزایش خانوادههای زنسرپرست
وی درباره دلایل افزایش تعداد خانوادههای زنسرپرست ادامه داد: این افزایش دلایل مختلفی دارد و شاید در این جلسه نخواهیم درباره همه آنها صحبت کنیم؛ اما حوادث رانندگی، مرگومیر ناشی از سوانح و اتفاقات مشابه، تأثیر زیادی در افزایش تعداد این خانوادهها دارد.
رئیس مرکز زنان و خانواده وزارت کشور خاطرنشان کرد: آسیبهای اجتماعی مانند اعتیاد، جرم و جنایت نیز در این زمینه تأثیرگذار است؛ چراکه ممکن است بر اثر این آسیبها، مرد خانواده از بین برود یا توانایی اداره خانواده را از دست بدهد و در نتیجه زن، سرپرستی خانواده را بر عهده بگیرد.
داداندیش افزود: افزایش تعداد خانوادههای زنسرپرست، ضرورت توجه بیشتر به این خانوادهها و تقویت حمایتهای اقتصادی و اجتماعی از آنان را نشان میدهد؛ خانوادههایی که زنان در آنها علاوه بر مسئولیتهای خانوادگی، تأمین معاش و مدیریت امور زندگی را نیز بر عهده دارند.
تفاوت زنان سرپرست خانوار و بدسرپرست
رئیس مرکز امور زنان و خانواده وزارت کشور با اشاره به تفاوت خانوادههای زنسرپرست و بدسرپرست گفت: در خانوادههای زنسرپرست، زن بر اساس طلاق یا فوت همسر، بهصورت قانونی سرپرستی خانواده را بر عهده دارد؛ اما در خانوادههای بدسرپرست، مرد از نظر قانونی سرپرست خانواده است، در حالی که در عمل مسئولیتهای خود را انجام نمیدهد و زن خانواده، زندگی را اداره میکند.
داداندیش، درباره وضعیت خانوادههای زنسرپرست و بدسرپرست اظهار کرد: در قانون، موضوع زنان سرپرست خانوار و خانوادههای زنسرپرست و بدسرپرست مطرح شده است.
وی با بیان اینکه آمار دقیقی از تعداد خانوادههای بدسرپرست وجود ندارد، گفت: با توجه به اینکه دو، سه سازمان حمایتی داریم که از خانوادههای زنسرپرست حمایت میکنند و این خانوادهها در زیرمجموعه آنها قرار دارند، اخیراً با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی جلسهای داشتیم.
رئیس مرکز امور زنان و خانواده وزارت کشور افزود: در این جلسه، سازمانها اعدادی را اعلام کردند. برای مثال، سازمان بهزیستی از میان نزدیک به ۳۰۰ هزار خانوادهای که تحت پوشش دارد، اعلام کرد حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار خانواده از این افراد، بدسرپرست هستند.
داداندیش ادامه داد: کمیته امداد امام خمینی(ره) نیز نزدیک به یک میلیون و چند هزار خانواده را تحت پوشش دارد که بیشتر آنها خانوادههای زنسرپرست هستند. این نهاد نیز اعلام کرد نزدیک به ۱۰۰ هزار خانواده بدسرپرست تحت پوشش دارد.
.وی تأکید کرد: در خانوادههای بدسرپرست مشکل این است که از نظر قانونی، سرپرست خانواده مرد است؛ اما از نظر عملی، زن سرپرست خانواده است و اوست که خانواده را اداره و زندگی را جمع میکند.
رئیس مرکز زنان و خانواده وزارت کشور با اشاره به چالشهای شناسایی زنان سرپرست خانوار، از برنامهریزی برای ایجاد همافزایی میان دستگاههای اجرایی به منظور مدیریت بهینه منابع و حمایت از این خانوادهها خبر داد.
چالش شناسایی؛ در انتظار پنجره واحد
اگرچه در برنامههای ششم و هفتم توسعه تکالیفی برای حمایت از خانوادههای زن سرپرست تدوین شده است، اما همچنان آشفتگی در آمارهای موجود، شناسایی دقیق جامعه هدف را با مشکل مواجه میکند.
داداندیش با اشاره به تداوم چالشهای آماری در شناسایی دقیق زنان سرپرست خانوار اظهار داشت: اگرچه در برنامههای ششم و هفتم توسعه تکالیفی برای حمایت از این خانوادهها تدوین شده است، اما همچنان آشفتگی در آمارهای موجود، شناسایی دقیق جامعه هدف را با مشکل مواجه میکند. در همین راستا، وزارت رفاه مسئولیت ایجاد یک پنجره واحد را بر عهده گرفته است تا ضمن یکپارچهسازی بانک اطلاعاتی، خدماترسانی به این قشر ساماندهی شود. این سامانه در مراحل پایانی خود قرار دارد.
وی افزود: اکنون سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی (ره) از طریق سامانههای داخلی خود، تحت پوششهای حمایتی را شناسایی کرده و خدماترسانی میکنند؛ اما هدف ما پوشش خلاءهای موجود است.
مروری بر طرحهای موفق توانمندسازی
رئیس مرکز زنان و خانواده وزارت کشور با اشاره به اقدامات انجامشده برای حمایت از زنان سرپرست خانوار گفت: طرحی در ۱۶ استان کشور اجرا شد که طی آن نزدیک به ۱۰ هزار خانواده زن سرپرست شناسایی شدند که پیشتر تحت پوشش نهادهای حمایتی نبودند. در این طرح، با دستهبندی توانمندیها و مهارتهای این بانوان، برنامهای دو ساله برای آموزش و ارائه تسهیلات خوداشتغالی تدوین شد که به موفقیتهای ملموسی در تأمین ابزار کار و راهاندازی کسبوکارهای خانگی منجر شد.
ضرورت بهروزرسانی آموزشها؛ از مهارتهای سنتی تا حوزه آیتی
داداندیش با تأکید بر تغییرات سریع بازارهای کار، خاطرنشان کرد: آموزشهای توانمندسازی نباید ایستا باشند. با توجه به تحولات بازار، آموزشها باید بهروزرسانی شوند. در همین راستا، همکاریهایی با وزارت ارتباطات آغاز شده تا آموزشهای حوزه فناوری اطلاعات برای دختران خانوادههای زن سرپرست فراهم شود. هدف ما این است که فرزندان این خانوادهها نیز به استقلال برسند تا در آینده، بار مسئولیت خانواده را با تکیه بر دانش خود به دوش بکشند.
وی از ارائه آموزش های آی.تی توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به حدود ۹ هزار نفر از دختران این خانواده ها خبرداد که امسال نیز در قالب یک برنامه مشترک با مرکز امور زنان وزارت کشور دنبال خواهد شد.
استراتژی همافزایی در شرایط محدودیت بودجه
رئیس مرکز امور زنان و خانواده وزارت کشور در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت بودجه اختصاصی این مرکز برای حمایت از زنان سرپرست خانوار، توضیح داد: با توجه به شرایط خاص و دشوار اقتصادی کشور، ما برنامههای خود را ذیل عنوان «برنامههای فوقالعاده» در شورای اجتماعی کشور مطرح کرده و مجوزهای لازم را اخذ کردیم. اگرچه بودجه مستقلی که برای این هدف به شکل متمرکز تعریف شده باشد با محدودیت مواجه است اما رویکرد ما در سال جاری بر «همافزایی» استوار است.
داداندیش خاطرنشان کرد: در تلاش هستیم تا با نشستهای تعاملی میان مدیران استانی و مشاوران امور زنان دستگاههای مختلف، از منابع پراکنده موجود به صورت بهینه استفاده کنیم. برنامهریزی ما برای همافزایی با نهادهایی نظیر “پستبانک”، “کمیته امداد” و “صندوق کارآفرینی امید” به گونهای است که بتوانیم منابع مالی و تسهیلات اشتغالزایی این دستگاهها را در مسیر توانمندسازی خانوادههایی که خارج از چتر حمایتی هستند، هدایت کنیم.
وی گفت: هدف اصلی نشستهای پیش رو، شنیدن چالشهای مدیران میدانی در استانها و همافزایی برای شارژ مجدد منابع و بهبود وضعیت معیشتی و شغلی زنان سرپرست خانوار است تا با همین منابع موجود، بیشترین بازدهی و خدمترسانی رقم بخورد.
تشکیل کارگروه زن، خانواده و جمعیت در شورای اجتماعی کشور
دبیر ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در وزارت کشور با اشاره به بازآرایی تشکیلات سازمان اجتماعی در دولت چهاردهم اظهار کرد: از آنجا که شورای اجتماعی کشور که یک نهاد بیندستگاهی است و نمایندگانی از سه قوه در آن عضویت دارند، میتواند نقش مهمی در حل برخی از مشکلات داشته باشد؛ از این رو در صدد بازآرایی ساختار این شورا هستیم تا با ایجاد هم افزایی بین دستگاه ها، برخی گرههای کور را شناسایی و برای اجرای راهکارها و حل آنها اقدام کند.
وی افزود: پیشنهاد دادیم یکی از کارگروههای جدیدی که در این شورا ایجاد میشود، کارگروه «زن، خانواده و جمعیت» باشد؛ چراکه هم موضوع جمعیت در دستور کار دولت است، هم موضوع خانوادهها و زنان مطرح است. اگر سازمان اجتماعی قرار است درباره آسیبها اقدامی انجام دهد، اگر قرار است اقدام مشترک و همافزا صورت گیرد و اگر قرار است در حوزه ارتقای سرمایه اجتماعی و مؤلفههای سرمایه اجتماعی فعالیتی انجام شود، میدان کار آن، خانوادهها و همین جمعیتی است که در جامعه حضور دارند.
رئیس مرکز امور زنان و خانواده وزارت کشور ادامه داد: کارگروه زن، خانواده و جمعیت فعالیت خود را آغاز کرده است و ۲۳ دستگاه عضو این نهاد هستند. در نخستین جلسه کارگروه، تلاش کردیم بر اساس تأکیدات دولت و با رویکرد شواهدمحور وارد موضوع شویم. اگر میخواهیم کاری انجام دهیم، باید آخرین آمار و آخرین پیمایشها را در اختیار داشته باشیم.
داداندیش با اشاره به آخرین پیمایش خانواده، گفت: این پیمایش را مرکز پژوهشهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام داده است و البته دستگاههای دیگر نیز، از جمله وزارت ورزش، اعلام کردند که پیمایشهایی انجام دادهاند و به نتایجی رسیدهاند و در مجموع باید گفت که تاکنون کارهای پراکنده و جستهگریخته زیادی انجام شده است، اما این اقدامات همافزا نیستند. یکی از برنامههای ما این است که اطلاعات و دادههای موجود در دسترس همه دستگاهها قرار گیرد تا بتوانند از آنها بهرهبرداری کنند.
اولویت خانوادههای آسیبدیده از جنگ در تصمیمات کارگروه
رئیس مرکز امور زنان و خانواده وزارت کشور در ادامه با اشاره به موضوع دیگری که در کارگروه زن، خانواده و جمعیت مطرح شده است، اظهار کرد: موضوع دوم که در کارگروه مطرح شد و به یکسری تصمیمات انجامید، موضوع جنگ و خانوادههای آسیبدیده از جنگ بود.
داداندیش خاطرنشان کرد: در این زمینه، خانوادههایی که سرپرست خانوار آنها زنان هستند، خانوادههای بدسرپرست، خانوادههایی که فرزند بیمار یا سالمند دارند و خانوادههای دارای بیماران صعبالعلاج که هزینههای بالایی را متحمل میشوند، در اولویت قرار گرفتند.
