به گزارش پایگاه خبری شوراخبرلری،به نقل از شهریار تبریز/ وحید یوسفی: شهر فقط مجموعهای از زیرساختهای فیزیکی نیست؛ بلکه یک تجربه زیسته و یک روایت مشترک میان شهروندان است. هرچه این روایت پررنگتر باشد، حس تعلق نیز تقویت میشود و شهروندان نقش فعالتری در نگهداشت و توسعه شهر ایفا میکنند. در این میان، «پیوست فرهنگی» میتواند بهعنوان پلی میان پروژههای عمرانی و زندگی روزمره شهروندان عمل کند. این رویکرد کمک میکند تا پروژهها، علاوه بر کارکرد فیزیکی، به بخشی از هویت و تجربه اجتماعی مردم تبدیل شوند.
تجربههای موفق؛ از مشارکت تا تعلق
برخی برنامههای فرهنگی نشان دادهاند که مشارکت مستقیم شهروندان، بهویژه کودکان، تا چه اندازه در شکلگیری حس تعلق مؤثر است. نمونههایی مانند اجرای برنامههای هنری در فضاهای تاریخی، علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی، به تقویت ارتباط نسل جدید با هویت شهری کمک میکند. چنین تجربههایی نشان میدهد که اگر شهروندان در فرآیندهای فرهنگی و شهری نقش داشته باشند، نگاه آنها از «مصرفکننده خدمات شهری» به «همراه و همکار شهر» تغییر میکند.
ضرورت تکمیل پروژهها با نگاه فرهنگی
در بسیاری از پروژههای شهری، زیرساختهای فیزیکی بهخوبی اجرا میشود، اما اگر همزمان بسترهای فرهنگی و اجتماعی نیز تقویت شود، میزان بهرهبرداری و رضایت شهروندان بهمراتب افزایش خواهد یافت. برای مثال، ایجاد فضاهای ورزشی و عمومی زمانی اثربخشتر خواهد بود که در کنار آن، برنامههای اطلاعرسانی، آموزش نحوه استفاده، و تسهیل دسترسی شهروندان نیز پیشبینی شود. این همافزایی میتواند به استفاده بهتر از ظرفیتهای ایجادشده منجر شود.
محلات؛ نقطه آغاز برنامهریزی فرهنگی
یکی از مهمترین مسیرهای تقویت حس تعلق، توجه به تفاوتهای محلی است. هر محله دارای نیازها، دغدغهها و سبک زندگی خاص خود است. برنامههای فرهنگی زمانی موفقتر خواهند بود که با مشارکت ساکنان همان محله و بر اساس نیازهای واقعی آنها طراحی شوند. گفتوگو با سالمندان، استفاده از ظرفیت نخبگان محلی و توجه به کودکان و نوجوانان میتواند به شکلگیری برنامههایی منجر شود که برای شهروندان ملموس و اثرگذار باشد.
فرهنگ شهروندی؛ کاهش هزینههای پنهان شهری
تقویت حس تعلق، تنها به افزایش مشارکت اجتماعی محدود نمیشود، بلکه میتواند به کاهش برخی آسیبها نیز کمک کند. برای نمونه، در برخی موارد مشاهده میشود که زبالهها بهصورت نادرست روی خودروها قرار داده میشود و در مسیر حرکت به خیابان میافتد. این موضوع علاوه بر ایجاد ناهنجاری شهری، میتواند برای پاکبانان خطرآفرین باشد. با آموزشهای ساده، روایتسازی شهری و تقویت حس مسئولیتپذیری، میتوان چنین رفتارهایی را اصلاح کرد و از بروز حوادث ناگوار جلوگیری نمود. این نشان میدهد که سرمایهگذاری در حوزه فرهنگ شهروندی، در واقع کاهش هزینههای انسانی و اجتماعی در آینده است.
حرکت به سمت شهر انسانمحور
تجربههای شهری نشان میدهد که ترکیب نگاه عمرانی و فرهنگی، میتواند به شکلگیری شهری انسانمحور کمک کند؛ شهری که در آن شهروندان نهتنها استفادهکننده، بلکه بخشی از فرآیند توسعه هستند. اگر در کنار هر پروژه شهری، فضایی برای گفتوگو، مشارکت و نقشآفرینی شهروندان در نظر گرفته شود، نتیجه آن افزایش حس تعلق، ارتقای کیفیت زندگی و پایداری بیشتر توسعه شهری خواهد بود. در نهایت، شهر زمانی به معنای واقعی «ساخته» میشود که در ذهن و زندگی مردم نیز شکل بگیرد؛ جایی که هر شهروند، خود را بخشی از داستان شهر بداند.
